Üçüncü Sanatın Perde Arkası (ft. Nora 2)

Şu anda oyun öncesi prova halimize geldin.

Tam olarak neydi bu ısınma esnasında yaptığımız şey Nihay Hanım? *tik şükür* *tik şükür* yapmaya çalıştığım bir şey. Oyun öncesinde de ısınırken çeşitli Chikong örneklerimle bir ısınma şey rutini oluşturdum. Onu yapıyorum. Arkasından da birazcık ses açıyorum. O zaman daha rahat hissediyorum oyuna girerken.

Yani dış dünyadan kopup birazcık kendi içinde olmak. Biraz esneklik. Biraz müzik de kullanıyorum. Müzik de böyle beni bir havaya sokuyor öyle.

Zeynep'e ben yapıyoruz bunu. Zeynep'e ben yapıyoruz. Sesimizi biraz öne aldığımız bir şey oluyor. Değil mi Zeynep? Neden böyle ısınıyoruz biz? Sesimizi niye böyle ısınıyoruz?

Bu laksoks borusu sıvıyla temas ettiğinde ağzımızın içinde ses terlerini yumuşatıyor. ve sesimizi açmamıza sebep oluyor. Daha gür ve daha uzağa ve belli bir alana yayılması için yapılan bir egzersiz.

Evet aslında şey normalde ses terlerini ısıtmak gerekiyor. Evet. Onlar kas gibi çalıştığı için. Su olunca aslında somut bir şeyi hareket ettirerek çalıştırıyorsun. Yani gerçekten kas çalışıyorsun. Hafif bir ağırlıkla kas çalıştırır gibi anladın. Ve daha yumuşat. Evet rahatsız etmiyor. Çok doğru çalıştırıyor. En doğru sesi çalıştırma yollarından biri. Sesi bayağı önüne taşıyan bir şey. Ses terlerin tamamen yapışmasını sağlıyor. Hiçbir hava bırakmadan.

Ezber. Hadi. Merhaba. Merhaba. Ben Amy. Senin kızın. Biliyorum. Tanıştığımıza memnun oldum.

Heyecanlı. Ne? Seninle buluşmak yani. Evet evet. Seni hiç hatırlamıyorum. Sana karşı bir düşmanlığım da yok. Onu unuttun. Aa. Evet. Eğer merak ediyorsan söyleyeyim sana karşı bir düşmanlığım da yok. Bunu duyduğuma da çok ziyaret. Heyecanlı. Evet. Seninle buluşmak yani. Seni hiç hatırlamıyorum. Çok normal çok küçüktün daha. Uzun süre öyle olduğunu sandım. Evet. Bana bunu söyleyen ilk insan sen değilsin. Bir kez insanlar senin öldüğüne inandıktan sonra da bekleyen oldu.

Ay yapma Amy sen evlilik hakkında ne biliyor olabilirsin ki? Aa. Hiçbir şey. Evet. İşte evet. Evet sen gittiğin için evliliğin ne olduğunu neye benzediğini hiç bilmiyorum. İçimden gelen bir sene sıfatıp bana.

Ben bunu hiç beklemiyordum. Tamam istediğin kadar baktım ama ben burada oturup bekleyebilirim.

Lütfen evet. Ben sana bunu yaptım zaten tam 15 sene önce tam burada onu yaptım. Hayır canım 15 sene önce olan malum o konuyu konuşmak istiyorsun konuşalım. 15 sene önce olan şuydu. Karşıma dekildim ve yaşanan o müthiş aydınlanmayla ki ben o zaman da öyle düşünmüştüm. Hala öyle düşünüyorum. Kesinlikle söylediklerinde haklılık payı vardı. Bana dedin ki. Eee. Bana dedin ki.

Sen bunu fark ettin anda kapıyı vurup çıktın. Ve bence bu alacak. Nasıl oluyor? Alacak. Evet nasıl oluyor? Bir meseleyi uyarmak kolay. Asıl mesele onunla başlatmak için bir şeyler yapmak. Aman ben de bir şey yaptım zaten. Benim yaptığım bir şeydi. Bu kapıdan çıkıp gitmekti ve inanman o bir şey hiç de öyle kolay değildi. Burada kalıp meseleyi birlikte çözmemizden daha kolaydı besbelli.

Kapıyı vurup çıktım ve güçlü olmak böyleymiş gibi davrandım. Ve şimdi sana bakıyorum düşünüyorum ben senin için çok fazla şey yaptım.

Yani aslında biz bu oyunu iki senedir oynuyoruz. Bizim burada ve her hafta oynuyoruz. Dolayısıyla ihtiyacımız ezber almak değil. Yani ezberimizi tazelemek için yapmıyoruz. Ezberimiz zaten var. Sadece ezber aldığında seni daha fazla o oyunla ilgili bugüne kadar yaşadığın her şeyin içine daha fazla sokuyor. Sana daha fazla anıya çağırıyor. Senin oyunla ilgili, oyunun hikayesiyle ilgili anlattığın şeyleri daha kolay hatırlamanı, daha çabuk içine girmeni sağlıyor. Zaman kazandırıyor aslında sana biraz. Bir köşeye çekilip konsantre olmak gibi değil yani.

Yani maçtan önce ya da işte çıktığı müsabakadan önce, çıkmadan önce bir de onlar da çıkar ya bir bakarlar, seyirciye bakar, ortama bakar, şeye bakar. Çünkü aslında evet onunla beraber yapıyorsun. Asla hiçbir şeyde, performans gerektiren hiçbir şeyde sen yapıyorsun, onlar seni seyretmiyor. Sinema falan hariç. Çünkü o başka bir zamanda çekiliyor, başka şekilde kurgulanıyor falan filan. Ama canlı performanslarda her zaman salonun farkında olmak, seyircinin farkında olmak çok önemli. Dolayısıyla da ezberi biz biraz onu ısıtmak için kullanıyoruz aslında. Yoksa hatırlamak için kullanmıyoruz.

Hoş geldin Barış.

Birebir aslında az önce söylediğim şeyin yani bir hikayenin anlatıcısı olmaya tamam dediğim yerden oyunculuk yapıyorum. Bundan hoşlanıyorum. Ve bu hikayenin anlaşılabilir olması, her açısından anlaşılabilir olması, artisiyle, eksisiyle anlaşılabilir olması, soru sorduruyor ya da soru sormaya açık bir hale getiriyor olması.

Sinemada ya da roman yazdıysanız olmuş bitmiş bir şeye teslim ediyorsunuz alıcı kişiye. Tiyatroda o bakımdan henüz tamamlanmamış bir şey aslında. Yani son halinden emin olmadığınız bir şeyi gösteriyor oluyorsunuz. Bu herhalde oyuncular için biraz heyecan verici bir şey. Çünkü onlar da bilmiyorlar aslında tam olarak nasıl gerçekleşeceğini. Yönetmen açısındansa biraz riskli bir şey. Çünkü sinema yapıyor olsanız kurguda son halini verip seyirciye bakın ben bunu yaptım buyurun bunu izleyin diyebiliyorsunuz. Tiyatroda ama o anda oyuncuların o günkü ruh haline göre, o günkü aralarında gelişecek ilişkiye göre, seyirciyle gelişecek ilişkiye göre değişen böyle bir canlı bir organizma var.

Yani tiyatro yönetmeni olmak bence biraz sinir bozucu açıdan.

Daha eşlikçi gibi aslında değil mi? Yani prova sürecinde oyuncular hep bir arada sürekli bir şeyleri tekrar ediyorlar. Ama bu tekrarlar hiçbir zaman bir önceki gibi olmuyor. Her zaman değişikliği açık. Bu değişikliklerin hepsine şahit olan, ilk şahit olan, bu değişikliklerde yaşanacak sıkıntıları çözmeye çalışan ya da işte ne bileyim bunu oyuncuların yüzüne vurmayan, vurmanın yolunu bulan falan gibi bir eşlikçi aslında.

Yani evet şey doğru bence. Hani sinema yönetmenin sanatıdır, tiyatro oyuncunun sanatıdır. Bir bakıma doğru oluyor. Çünkü ilk oyundan itibaren oyuncu ile seyirci arasında gerçekleşen bir olay var. Ama bunun kabul edilmesi ve buna göre tasarlanması herhalde yönetmenin becerisi. Çünkü bazı yönetmenler de bunu kabul etmeyip, sinema gibi yaklaşıp olaya canlılığını öldürebiliyor oyunu. Ya da oyuncuların canlılığını öldürebiliyor. Oyuncuların risk alma ya da yaratıcı olma kapasitesini çok sınırlandırabiliyor. Biraz herhalde cesaretlendirmek, o karşılaşmanın her gece biricik olması yönünde bir alan açabilmek. Herhalde asıl zorluk buradadır diye düşünüyorum. Yani asıl tiyatro yönetme için zorluk herhalde geri çekilmekte.

Yok, arada bir sürü güzel oyun, daha açık oyun, daha kapalı oyun, seyircinin daha katıldığı oyun, katılmadığı ama daha çok şey düşündüğü oyun, daha çok şey hissettiği oyun. Bir sürü her gece başka bir oyun oluyor aslında. Biri birinden daha iyi bizim çok iyi hissettiğimizde seyirci o kadar iyi hissetmiyor. Seyircinin bayıldığı şeyde biz bazen ya bugün de tam oldu mu bilmiyoruz diyebiliyoruz. Çünkü gerçekten seyircinin hissettiği şey ayrı, bizim içinde yaşadığımız şey ayrı. O anlamda da bence hayata çok benziyor. Sen bir şey anlattığını zannediyorsun ve gerçekten karşıdakinin anladığı kadarsın gibi bir hikaye var. İşte herhalde yönetmenin deminden beri dediğimiz şeydi o anlaşılabilmenin açıklığını sağlamak. Nerelerde nasıl anlaşılma ihtimallerimiz var? Bu ihtimaller üzerine yani sahibimle en çok yaptığımız şey herhalde o oldu. Bunu böyle yaptığımızda böyle anlaşılır ve şu karakteri yıkılır.

Bu çok güzel bir şey. Çünkü hep beraber yaşıyoruz. Sen de artık o aldığın tepkiyle oynamaya devam ediyorsun aslında.

Evet ben de şimdi hem o tepkiyi benim oynadığım karakterle birebir bir şey söyleyen bir seyirci olduğunu biliyorum. Ama bununla beraber izleyecek olan seyirci olduğunda ve oyunun daha bir sürü yeri açılacağını da biliyorum. Dolayısıyla ben de orada başka bir şey alıyorum tabii ki. Nora'nın söylediklerinin daha da anlaşılır kalacağı bir yerde kalmalıyım diyorum. Ben de bir şekil alıyorum. Dolayısıyla mesela bugünkü oyun gibi bir oyun hiçbir zaman olmadı. Ama bunun gibi bir sürü oyunda oldu. Hani olmadı demiyorum ama mesela bu günkü deneyim bugüne ait. Daha iyi ya da daha kötü diye de bir şey söyleyemiyoruz.

Onu birebir hani burada böyle bir cevap gelirse diye hesaba katmıyoruz aslında. Yoksa seyircinin konuşmasını bekliyoruz bir yandan içten içe. Konuşursa ne yapacağımızı bilmeden bir yandan da. Ama oyunu çalışırken de öyle çalıştık. Biraz bir forum havası oluşturmaya çalıştık. Orada belki içeri girer seyirci, belki bir şeyler söyler, onlara ne yaparız üzerine böyle bir hepimizin bir fikri var. Ama hani buna karşı bir taktik geliştirmedik. Öyle olduğu anda sen şunu yaparsın, sen bu konuya girersin gibi bir şeyimiz yok. Yani hiç hazırlıklı değiliz gerçekten. O yüzden de biz de çok böyle hani o an insiyaki bir tavır gösteriyoruz orada.

O galiba benim tarafımdan bir şey söylemişti doğru hatırlıyorsam. Sen gelmeden önce bizim Nihal ile sahnemizde. Yok bir tane kadınlar erkekleri çekici bulacak mı eğer böyle olursa? Sonra da seni okeyledi evet. Tamam. Ama ilk Nihal ile bizim evlilik sıradın olduğu yerde. Evliliği bitirelim dediğim yerde. Evet gibi bir şey oldu. Mesela bana hayır dediği yerde ilk sesi çok küçük çıktı. Ve ben de bak gördün mü dedim Tülün'e. Bak benim tarafımda biri var burada dedim. Tülün de ona döndü. Ona dönünce Tülün'e daha yüksek onu bir daha söyleme ihtiyacı duydu. İçine de kapanabilirdi. Geri çekilebilirdi. Bir şey söylemedim yapabilirdi. Ama bunları yapmadı. Tekrar bir şeyi aynı şeyi tekrar etti. Daha kuvvetli bir şekilde. Bununla diğeri arasında da fark var. Yani kendini kapatmasıyla ya da daha fazla açmasıyla arasındaki fark da bizim için bir değişiklik. Dolayısıyla bir hazırlık yapmamızın anlamı yok aslında böyle bir duruma.

Gece olarak olmuyor ama ben Thorvald'cıyım diyen bir sürü erkek var ama hiç kadın yok.

Olmadı. Yani bir iki kişi oldu. düşüncesine katılmadılar ama bir erkeklerle bir şey. An'ın Mery'e yakın bir şey o zaman. Aslında evet biraz öyle bir daha şefkatli bir şey. şey değil yani fikrine katılmak gibi değil aslında.

Onun da en büyük etkisi tabii ki Nora ile Thorvald'in son sahnede artık birbirlerine bir şeyleri açmış olmalarıyla alakalı bence. Mesela ilk sahnemizle kessek oyunu bence hiç Thorvald'cı çıkmaz yani. Bence orada şey oluruz ama o son sahnede bir şeyler daha açılıyor adam adına. Bence o biraz etkiliyor. Ama erkeklerde şey var. O da Thorvald'in fikirlerine katıldıkları için değil Nora'ya katlanamadıkları için aslında. Nora'nın düşüncelerine Nora'nın kendi fikrini bu kadar açık ifade edebilmesine katlanamadıkları için. Bence Thorvald'ci oluyorlar. İlk zamanlarda bir seyirci vardı. Tam boşanma arifesindeyim dedi. Şu an boşanma sürecindeyim ve çok zor izledim oyunu dedi. Ama şunu gördüm dedi yani. Evet abi herkes haklı dedi yani. Ne yapacağız bilmiyorum dedi. Burada boşanıyor olduğum için benim haklı olmam gerekiyordu. Ama evet o da haklı, o da haklı. Ailedeki diğer fikirler de haklı. Yani çok zor bir durum ya falan dedi.

Tansu olarak Nora'cıyım ben de. Nora'ya daha yakın düşünüyorum hep.

Yani ben de Nora'ya daha yakınım.

Ben dördüyle de eşit mesafede diyebilirim ya. Yani şu anlamda hani. Herkesin kendi şartlarını düşünerek. Ya en uzak Anne Mary'edir herhalde ama. Yani Thorvald'in durumuna da Amy kızının durumunda da anlaşılmayacak bir şey görmüyorum yani.

Benim için de ikinci Amy mesela. Yani kız çok haklı geliyor bana hakikaten o yalnızlık konusuyla ilgili. Yani 20 yaşında geleceğin yalnız olacağını duymak zor bir şeydir herhalde. Ya da buna inanmak. Böyle bir gelecek hayal etmek. O da ona savaşıyor. Tabii ki. Yani Thorvald açısından da başka hiçbir ihtimali düşünemeyen bir adam var. Yani hayatındaki bütün bir yoldaş, yol arkadaşı ihtimalleri kapanmış ve niyet bile edememiş birisi var.

Yani her şeyden önce bunun bir tartışma oyunu olması. Bütün dört karakterin de kendi adına sağlam bir yerden konuşabiliyor olması. Biraz en meri işte gerici muhafazakar da değil gerici diyebileceğimiz bir pozisyonda. Amy ve Torvald daha muhafazakar bir pozisyonda. İşte Nora ise tam tersine çok daha onlardan ilerici diyebileceğimiz ana hatlarıyla. Ama bu şey değildi oyunda. Nora çok kuvvetli ve diğerleri çok zayıf yazılmış değil. Onların da gayet kuvvetli argümanları var. Ve bu argümanların tartışılması seyircinin gözünün önünde. Birçok kişinin bir taraftan diğer tarafa savrulması bize anlamlı geldi aslında. Yani tekstin içeriğiyle ilgili kısım buydu. Teknik olarak da Bahçe Galata'ya çok uygun bir metin. Salonda geçiyor olması, bir tane kapı, çok büyük bir kadrosunun olmaması.

Alan Kadıköy'de oynadığında ilk onu da biz sorguladık aslında. Hani ne yapalım, bu kadar seyirci sayısını arttıralım mı diye. Orada ilk bir İtalyan sahne düzeninde oynadı.

Ya bizim için çok keyifli olacak. Evet. Bence. Biz bahçede çünkü baya evimizde gibi oynuyoruz. Gelende evimize gelmişler gibi bir his alıyor. Alanda bu sefer bütün bu konuyu bir forma açıyoruz. Hodri Meydan hadip beraber konuşuyoruz gibi bir şeye dönüyor. Orada da seyircinin başka bir keyif alıyor gerçekten. İşte bugünkü gibi oyunun içine hemen konuşabiliyor. Mesela bahçede evde izleyenler o kadar fütursuzca. Gene sesler çok geliyor bahçede biz açtığımız için ama. Böyle bir yükseklikten gelmiyor. Çünkü artık bir forum alanı gibi.

Şimdi aslında oyun kendi yazıldığı sahnesine dönecek. Yani bir İtalyan sahne oyunu zaten ilk premierlerinde İtalyan sahnelerde yapmış. Dolayısıyla oyunun yapısı zaten oyunun en doğasına uygun yer İtalyan sahne anladığım kadarıyla. Yazar İtalyan sahne bir forum gibi düşünmüş ama bir şekilde İtalyan sahnede oynanmış. Şimdi onu deneyimleyeceğiz. Daha önce deneyimledik de bu arada oluyor.

Evet. Diyaloğa davet etmek. Bazı şeyleri daha açarak yapmamız gerekecek işte. Mesela bahçede o kadar açmamız gerekmiyor. Bahçede çünkü göz gözeyiz gerçekten. Şu an burada nasıl konuşuyorsak. Bahçede de öyle konuşuyoruz seyirciyle. Alanda bir dört tarafa sesleniyor olmanın bir zorluğu var. Şimdi mesela İtalyan'da o zorluk olmayacak ama seyirciye uzak olacağız. Bunun deneyimi olacak. Ama ben biz seviyoruz ya. Daha önce koyduğumuz oyunları da sahne değiştirdik.